Wednesday, October 24, 2007

സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌ട്‌വെയറും മാറുന്ന വായനയുടെ അകംപൊരുളും


ഡിജിറ്റല്‍ സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച്‌ അവതരിപ്പിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ആശയത്തിന്റെ അല്ലെങ്കില്‍ പുസ്‌തകത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തെ സോഫ്‌ട്‌ കോപ്പിയായി സൂക്ഷിച്ച്‌ വായനക്കാരുടെ ഇഷ്‌ടാനുസരണം ഉള്ള മാധ്യമത്തിലൂടെ വായന സാധ്യമാക്കുന്ന രീതിയെയാണ്‌ ഇലക്‌ട്രോണിക്‌ വായന അഥവാ ഇ-വായന കൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്‌. കംപ്യൂട്ടര്‍ തന്നെയാകണം എന്നില്ല ഇ-വായനയുടെ ഉപകരണം (ഹാര്‍ഡ്‌വെയര്‍), സവിശേഷ സ്‌ക്രീന്‍ സൗകര്യങ്ങളുള്ള നവീനമാതൃകയിലുള്ള മെബൈല്‍ ഫോണ്‍, പി.ഡി.എ. ഇ-ബുക്ക്‌്‌ റീഡറുകള്‍ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചും ഇ-പുസ്‌തകം വായിക്കാവുന്നതാണ്‌.

ഇ-വായനയുടെ കാര്യത്തില്‍ ഹാര്‍ഡ്‌വെയറിനെക്കാളും പ്രാധാന്യമര്‍ഹിക്കുന്നത്‌ അതിലുപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ തന്നെയാണ്‌. ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യ/ഉപകരണം ജനകീയമാക്കാനുള്ള പ്രധാന പ്രതിബന്ധം അതിന്റെ ഉയര്‍ന്ന വിലയാണ്‌. ഡിജിറ്റല്‍ ഉല്‌പന്നങ്ങളുടെ വിലയെ രണ്ടായി തിരിക്കാം. ഹാര്‍ഡ്‌വെയറിന്റെ/ഉപകരണത്തിന്റെ വിലയും അതിലുപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന സോഫ്‌ട്‌വെയറിന്റെ വിലയും. ഹാര്‍ഡ്‌വെയറിന്റെ വില മറ്റെല്ലാ ഉല്‌പന്നങ്ങളെയും പോലെ കാലം കഴിയുന്തോറും (ആവശ്യക്കാര്‍ കൂടുമ്പോള്‍ ഉത്‌പാദനം വര്‍ദ്ധിക്കുകയും അതുവഴി വില കുറയുകയും ചെയ്യുന്ന രീതി) വില കുറയുകയും ഒരു പ്രത്യേക സമയം എത്തുമ്പോള്‍ സാധാരണക്കാര്‍ക്ക്‌ താങ്ങാവുന്ന വിലയിലെത്തുകയും ചെയ്യും. ഉദാഹരണം കംപ്യൂട്ടര്‍, മെബൈല്‍ഫോണ്‍, ടി.വി. .... പൊതുവെ കണ്‍സ്യൂമര്‍ ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ്‌ ഉല്‌പന്നങ്ങളെല്ലാം ഇത്തരത്തില്‍ കാലക്രമേണ ജനകീയ ഉല്‌പന്നങ്ങളായി മാറുന്നുണ്ട്‌. കംപ്യൂട്ടറിന്റെ കാര്യത്തില്‍ ഹാര്‍ഡ്‌വെയര്‍ വില കുറയുന്നു എന്നത്‌ തര്‍ക്കമില്ലാത്ത സംഗതിയാണ്‌. എന്നാല്‍ ഹാര്‍ഡ്‌വെയര്‍ മാത്രമല്ല കംപ്യൂട്ടറിന്റെ വില നിര്‍ണയിക്കുന്നത്‌, അതിലുള്‍പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന സോഫ്‌ട്‌വെയറിനും വില നല്‌കേണ്ടതുണ്ട്‌. സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ വിലയില്‍ കാലക്രമേണ കുറവുണ്ടാകുന്നില്ലെന്നു മാത്രമല്ല, കൂടുതല്‍ പതിപ്പുകളും വര്‍ദ്ധിച്ച ആവശ്യക്കാരുമുണ്ടാകുമ്പോഴും വിലയില്‍ വലിയ മാറ്റമില്ല.

സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ എന്നാല്‍ കംപ്യൂട്ടര്‍ പ്രവര്‍ത്തിപ്പിക്കാന്‍ ആവശ്യമായ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങളടങ്ങിയ അറിവാണ്‌. ഇത്‌ മുന്‍കൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ രീതിയില്‍ കംപ്യൂട്ടറിലേക്ക്‌ പകര്‍ത്തിയാണ്‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത്‌. രണ്ടുതരം സോഫ്‌ട്‌വെയറാണുള്ളത്‌. കംപ്യൂട്ടര്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കാനാവശ്യമായ അടിസ്ഥാന നിര്‍ദ്ദേശങ്ങളടങ്ങിയ ഓപ്പറേറ്റിംഗ്‌ സിസ്റ്റം സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍. ഇത്‌ വിവിധ ഹാര്‍ഡ്‌വെയര്‍ ഭാഗങ്ങളെ കംപ്യൂട്ടറുമായി കൂട്ടിയിണക്കുകയും ഒപ്പം മറ്റ്‌ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കുള്ള കോമണ്‍ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായും പ്രവര്‍ത്തിക്കും. രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗം ആപ്ലിക്കേഷന്‍ സോഫ്‌ട്‌വെയറുകള്‍. ഇത്‌ പ്രത്യേക ആവശ്യത്തിലേക്ക്‌ വേണ്ടി തയ്യാറാക്കിയതാണ്‌. ഉദാഹരണത്തിന്‌ ഓഫീസ്‌ പാക്കേജ്‌, എന്‍ജിനീയറിംഗ്‌ ഡിസൈന്‌ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഓട്ടോകാഡ്‌ തുടങ്ങിയവ.

സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ എന്നാല്‍ ഫാക്‌ടറിയില്‍ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ഉല്‌പന്നത്തിന്‌ തുല്യമായ നിര്‍മ്മാണ പ്രക്രിയ ഒന്നുമല്ല. സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ എന്നാല്‍ കമ്പ്യൂട്ടര്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കാനാവശ്യമായ നിര്‍ദ്ദശങ്ങളുടെയും വിവരങ്ങളുടെയും യുക്തിസഹജമായ സംവിധാനമാണ്‌. പുറമെ ഘടിപ്പിക്കുന്ന പ്രിന്റര്‍, കീബോഡ്‌ പോലുള്ള പെരിഫറല്‍സിനെ അതിന്റേതായ ഭാഷയില്‍ മനസ്സിലാക്കി കൊടുക്കുകയും ഒപ്പം കംപ്യൂട്ടറും മനുഷ്യനുമായുള്ള സംവാദവുമാണ്‌ സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ സാധ്യമാക്കി തീര്‍ക്കുന്നത്‌.
സോഫ്‌ട്‌വെയറിന്റെ അതിന്റെ ഉപയോഗ സ്വാതന്ത്ര്യം അനുസരിച്ച്‌ രണ്ടായി തിരിക്കാം. കുത്തക/പ്രൊപ്രൈറ്ററി സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ ആണ്‌ ഒരു ഗണം. കേവലമായ ഉപയോഗത്തിനപ്പുറം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പുതിയ മേഖലകള്‍ പകര്‍ന്നുതരുന്ന സ്വാതന്ത്ര്യസോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ അടുത്ത ഗണത്തില്‍പ്പെടുന്നു. ഉപയോഗത്തില്‍ രണ്ടും ഒരു നിലവാരം പുലര്‍ത്താറുണ്ടെങ്കിലും പിന്താങ്ങുന്ന ആശയഗതിയുടെയും ഇതിനായി മുടക്കേണ്ടിവരുന്ന തുകയുടെയും കാര്യത്തില്‍ ഇവ രണ്ടും നേര്‍വിപരീത ദിശയിലാണ്‌ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്‌.

സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ ഒഴികെയുള്ള ഏതു ഉത്‌പന്നം വിപണിയില്‍ നിന്നു വാങ്ങുമ്പോഴും, വിലകൊടുത്തു കഴിഞ്ഞാല്‍ ഉപകരണത്തിലോ, ഉത്‌പന്നത്തിലോ ഉള്ള സമ്പൂര്‍ണ്ണമായ അധികാരം ഉടമയ്‌ക്ക്‌ മാത്രമായിരിക്കും. ഒരു ടെലിവിഷന്റെ കാര്യം ഉദാഹരണമായെടുക്കൂ. ഇതില്‍ കൂടുതല്‍ ചാനലോ, പ്രത്യേക ബാന്‍ഡോ ലഭിക്കാന്‍ വേണ്ട ഇലക്‌ട്രോണിക്‌ ഭാഗങ്ങള്‍ ഘടിപ്പിക്കാനും ഡി.ടി.എച്ച്‌ സേവനത്തിനുള്ള സെറ്റ്‌ടോപ്പ്‌ ബോക്‌സ്‌ ഇണക്കിച്ചേര്‍ക്കാനുള്ള അവകാശവും സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉടമയ്‌ക്കുണ്ട്‌. ഇനി ടി.വി.യുടെ നിറമോ ആകൃതിയോ മാറ്റണമെങ്കില്‍ അതുമാകാം. എന്നാല്‍ നിങ്ങളുടെ കംപ്യൂട്ടറിലേക്ക്‌ വേണ്ടിയുള്ള പ്രൊപ്രൈറ്ററി മാതൃകയിലുള്ള സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ (വിന്‍ഡോസ്‌) ഇതേ മാര്‍ക്കറ്റില്‍ നിന്നു വാങ്ങിയെങ്കില്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ മേല്‍പറഞ്ഞ അവകാശത്തിന്റെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും വളരെ ചെറിയ അംശം മാത്രമായിരിക്കും ലഭിക്കുക. ചുരുക്കം ചില മാറ്റങ്ങള്‍ വിന്‍ഡോസ്‌ പോലുള്ള സോഫ്‌ട്‌വെയറുകളില്‍ നടത്താമെങ്കിലും അത്‌ മൈക്രോസോഫ്‌ട്‌ നല്‍കിയിട്ടുള്ള ഓപ്‌ഷനുകളില്‍ ഒതുങ്ങി നില്‍ക്കും. അതിനപ്പുറം നിര്‍മ്മാതാവ്‌ അറിയാതെ കൂട്ടിയിണക്കലുകളോ ഇളക്കിയെടുക്കലോ സാധ്യമല്ല തന്നെ. ഇനി അത്‌ തകര്‍ത്ത്‌/ഭേദിച്ച്‌ മാറ്റം വരുത്താന്‍ ശ്രമിച്ചാല്‍ നിയമപരമായ ശിക്ഷയ്‌ക്ക്‌ കൂടി നിങ്ങള്‍ അര്‍ഹനാകും. ഇത്‌ണ്‌ പ്രൊപ്രൈറ്ററി/കുത്തക സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്ന വിപണി/ഉപയോഗ സ്വാതന്ത്ര്യം. എന്നാല്‍ സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌ട്‌വെയറാണ്‌ നിങ്ങള്‍ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതെങ്കില്‍ മേല്‍ സൂചിപ്പിച്ച ടെലിവിഷന്‍ കാര്യത്തേക്കാളും സ്വാതന്ത്ര്യം നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ ലഭിക്കുമെന്ന്‌ മാത്രമല്ല ഉപകരണം എങ്ങനെ പ്രവര്‍ത്തിക്കും എന്ന്‌ പഠിക്കാനുള്ള അവസരം കൂടിയാണ്‌. ചുരുക്കി പറഞ്ഞാല്‍ സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയറാണ്‌ തിരിഞ്ഞെടുക്കുന്നതെങ്കില്‍ വിപണിയിലെ രാജാവ്‌ എല്ലാ അര്‍ത്ഥത്തിലും ഉപയോക്താവ്‌ തന്നെയാണ്‌.

കുത്തക/പ്രൊപ്രൈറ്ററി സോഫ്‌ട്‌വെയറും സ്വന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയറും തമ്മില്‍ പ്രധാനമായും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്‌ സോഴ്‌സ്‌ കോഡ്‌ എന്ന അറിവിനെ ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ്‌. എന്താണ്‌ സോഴ്‌സ്‌കോഡ്‌? നിര്‍മ്മാണ രേഖ എന്നുപറയാം. ആദ്യം നിര്‍മ്മാണ രേഖ തയ്യാറാക്കുകയും അതുപയോഗിച്ച്‌ ഒരു ഉപയോഗരേഖ (Executable file) ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും. യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ സാധാരണ ഉപയോഗത്തിന്‌ ഉപയോക്താവിന്‌ ഉപയോഗ രേഖമാത്രമേ ആവശ്യമുള്ളൂ. വിന്‍ഡോസ്‌ എന്നാല്‍ ഉപയോഗ രേഖമാത്രമാണ്‌ നമ്മുടെ കംപ്യൂട്ടറിലേക്ക്‌ പകര്‍ത്തുന്നത്‌. എന്നാല്‍ എന്താണ്‌ നിര്‍മ്മാണ രേഖയുടെ മികവ്‌. നിര്‍മ്മാണ രേഖയുണ്ടെങ്കില്‍ മാത്രമേ ഉപയോഗ രേഖയില്‍ മാറ്റം വരുത്താനാകൂ. ഗ്‌നു/ലിനക്‌സ്‌ ഓപ്പറേറ്റിംഗ്‌ സിസ്റ്റം ഉപയോഗ രേഖയ്‌ക്കൊപ്പം നിര്‍മ്മാണ രേഖയും ഉപയോക്‌താക്കള്‍ക്ക്‌ ലഭ്യമാക്കുന്നു.

തുവഴി ചില സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നവര്‍ക്ക്‌ ലഭിക്കുന്നു. പ്രധാനമായും നാല്‌ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്‌ ഇങ്ങനെ കരഗതമാകുന്നത്‌. ഫ്രീസോഫ്‌റ്റ്‌വെയര്‍ ഫൗണ്ടേഷന്‍ സ്ഥാപകന്‍ റിച്ചാര്‍ഡ്‌ മാത്യു സ്റ്റാള്‍മാന്‍ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്ന ഗ്‌നൂ സാര്‍വജനിക അവകാശപത്രിക (GNU Gnerlal Public Licence) വളരെ ജനാധിപത്യ രീതിയിലുള്ള നിര്‍ദ്ദേശങ്ങളാണ്‌ സ്വാതന്ത്ര്യമായി അക്കമിട്ട്‌ നിരത്തുന്നത്‌.
1. ഏതാവശ്യത്തിനുവേണ്ടിയും ഉചിതമായ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമില്‍ പ്രസ്‌തുത സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
2. സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ എങ്ങനെ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു എന്ന്‌ മനസ്സിലാക്കാനും, വേണമെങ്കില്‍ മാറ്റം വരുത്തുവാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം (സോഫ്‌ട്‌വെയറിന്റെ നിര്‍മ്മാണ രേഖ ലഭ്യമാക്കിയാല്‍ മാത്രമേ ഈ സൗകര്യം ലഭ്യമാക്കൂ എന്നോര്‍ക്കുക.)
3. ഈ സോഫ്‌ട്‌വെയറിന്റെ പതിപ്പുകള്‍ വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.
4. സോഫ്‌ട്‌വെയറിനെ തന്റേതായ രീതിയില്‍ കൂടുതല്‍ മെച്ചപ്പെടുത്താനും, അത്‌ മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക്‌ ഇതേ മാതൃകയില്‍ ലഭ്യമാക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം.

റിവിന്റെ/വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ജനാധിപത്യപരമായ വിന്യാസമാണ്‌ സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ നീക്കങ്ങളുടെ അകംപൊരുള്‍. ഇംഗ്ലീഷില്‍ ഫ്രീസോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ എന്നാണ്‌ പ്രയോഗിക്കുന്നത്‌. ഫ്രീ എന്നതിന്‌ ഇവിടെ സൗജന്യമെന്ന അര്‍ത്ഥമല്ല നേരേമറിച്ച്‌ സ്വതന്ത്രമെന്ന അര്‍ത്ഥത്തിലാണ്‌ വിവക്ഷിക്കുന്നത്‌.

സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ മെച്ചങ്ങള്‍
സാമ്പത്തികമായി ഉള്ള നേട്ടമാണ്‌ ആദ്യമായി എടുത്തു പറയേണ്ടത്‌. പ്രൊപ്രൈറ്ററി സംവിധാനങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോള്‍ സോഫ്‌ട്‌വെയറിനായി വേണ്ടി വരുന്ന ആദ്യ മുതല്‍മുടക്ക്‌ ഗണ്യമായി കുറക്കാനും ഇങ്ങനെ അധികമായിവരുന്ന തുക ഉപയോഗിച്ച്‌ കൂടുതല്‍ ഹാര്‍ഡ്‌വെയര്‍ ഭാഗങ്ങള്‍ വാങ്ങി സര്‍ക്കാര്‍ സംരഭങ്ങളുടെ കംപ്യൂട്ടറൈസേഷന്‍ വ്യാപിപ്പിക്കാനുമാകും. സമ്പത്ത്‌ ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാപനത്തിലേക്കോ കേന്ദ്രത്തിലേക്കോ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്‌ തടയാനും സാധിക്കുന്നു. കുത്തക സോഫ്‌ട്‌വെയറില്‍ പകര്‍പ്പവകാശം(copy right) ആണുള്ളത്‌. അതിനാല്‍ വാങ്ങുന്ന സോഫ്‌ട്‌വെയറിന്റെ ഓരോ ഇന്‍സ്റ്റലേഷനും ആവര്‍ത്തിച്ച്‌ ചിലവുണ്ടാകും. എന്നാല്‍ സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയറില്‍ പകര്‍പ്പപേക്ഷ (copyleft) ആണ്‌ അനുവര്‍ത്തിക്കുന്നത്‌. ആയതിനാല്‍ പകര്‍ത്തിയെടുക്കുന്നതിന്‌ നിയമപരമായ തടസങ്ങള്‍ പോലുമില്ല.

സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ സാങ്കേതികപരമായും മികച്ചതാണ്‌. ലഭ്യമായ ഹാര്‍ഡ്‌വെയര്‍ ശേഷിയുടെ പരമാവധി ഉപയോഗപ്പെടുത്താനും, വൈറസ്‌ തുടങ്ങിയ സാങ്കേതിക കടന്നുകയറ്റത്തെ ശക്തമായി ചെറുത്തു നിര്‍ത്തുന്ന രീതിയില്‍ രൂപകല്‌പന നടത്താനും സാധിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയെ പോലെയുള്ള രാജ്യത്ത്‌ വിവിധ ഭാഷകളില്‍ ഇ-ഗവേണന്‍സ്‌ പദ്ധതികള്‍ മാറ്റേണ്ടിവരും, ഇവിടെ പ്രാദേശികഭാഷയിലുള്ള സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ പതിപ്പുകള്‍ തദ്ദേശീയമായി തന്നെ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാനും വിന്യസിക്കാനും സാധിക്കും. എന്നാല്‍ വിപണി സാധ്യത ഇല്ലാത്ത ചെറുഭാഷകളിലേക്ക്‌ പ്രൊപ്രൈറ്ററി സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ എത്തുക വിരളമാണ്‌.
നിര്‍മ്മാണ രേഖ (source code) ലഭ്യമായതിനാല്‍ പ്രാദേശികമായ തിരുത്തലുകളും കൂട്ടിചേര്‍ക്കലും നടത്തുന്നത്‌ പലപ്പോഴും സാങ്കേതിക വിദഗ്‌ധരുടെ ഒരു കൂട്ടായ്‌മയാകും. ഇതുവഴി സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ ഒരു സാമൂഹിക ഉത്‌പന്നം എന്ന നിലയ്‌ക്ക്‌, അറിവിന്റെ പടിപടിയായുള്ള മിനുക്കിയെടുക്കല്‍ പോലെ കുറ്റമറ്റതാക്കാന്‍ സാധിക്കുന്നു. ഒരാള്‍ നിര്‍ത്തിവച്ചിട്ട്‌ പോയ പദ്ധതികള്‍ മറ്റൊരു സംഘത്തിന്‌ ഏറ്റെടുത്ത്‌ പൂര്‍ത്തിയാക്കാനും സാധിക്കും.

ലിനക്‌സ്‌ അധിഷ്‌ഠിത സേവനങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നതിനും അറ്റകുറ്റപണിചെയ്യുന്നതിനുമുള്ള തൊഴിലാളികളുടെ/വിദഗ്‌ധരുടെ ലഭ്യത കുറച്ചുകൂടി മെച്ചപെട്ടാല്‍ സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ സംരഭങ്ങള്‍ക്ക്‌ നമ്മുടേതുപോലെയുള്ള രാജ്യത്ത്‌ ഏറെ മുന്നേറാനാകും. അതോടൊപ്പം തന്നെ അക്കാദമിക്‌ രംഗത്തും സജീവമായ പങ്കാളിത്തം ഉണ്ടാകേണ്ടതുണ്ട്‌. നമ്മുടെ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകളില്‍ വിന്‍ഡോസിന്‌ ലഭിക്കുന്ന പ്രാധാന്യം ലിനിക്‌സിന്‌ ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന്‌ നോക്കുക. അപൂര്‍വ്വം ചില സ്ഥാപനങ്ങള്‍ ശക്തമായ ബദലുകള്‍ സൃഷ്‌ടിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നത്‌ വിസ്‌മരിക്കുന്നില്ല. എന്നാല്‍ ഇത്‌ വ്യാപകമാക്കേണ്ടതുണ്ട്‌.
സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ ആശയം പ്രാഥമികഘട്ട ചര്‍ച്ചകളില്‍ നിന്നും ഉയര്‍ന്നുവന്ന്‌ കൂടുതല്‍ മേന്മകളുള്ള മാതൃകകള്‍ സൃഷ്‌ടിച്ച്‌ സമൂഹത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആവശ്യങ്ങള്‍ക്ക്‌ പരിഹാരമായാല്‍ സാങ്കേതികപരമായും സാമ്പത്തികപരമായും ഉള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം കൂടിയാണ്‌ കൈവരുന്നത്‌.

സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയറും ഇ-വായനയും

ഒ.വി.വിജയന്‍ എഴുതിയ ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം ഇ-പുസ്‌തകമായി കടയില്‍ നിന്ന്‌ വാങ്ങിയെന്നു കരുതുക. കംപ്യൂട്ടറിലോ മറ്റ്‌ ഡിജിറ്റല്‍ ഉപകരണങ്ങളിലോ വായന സാദ്ധ്യമാക്കുന്ന ഒരു സോഫ്‌ട്‌കോപ്പിയാകും സി.ഡി.രൂപത്തിലോ ഇന്റര്‍നെറ്റ്‌ ഡൗണ്‍ലോഡിനായുള്ള അനുമതി രൂപത്തിലോ നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ ലഭിച്ചത്‌. ചിലപ്പോള്‍ പെട്ടെന്ന്‌ ഒരുദിവസം നിങ്ങള്‍ കുറ്റാരോപിതനായേക്കാം. കാരണമിതാണ്‌. തലേദിവസം പുസ്‌തകത്തിന്റെ സോഫ്‌ട്‌കോപ്പി വായിക്കാനായി സുഹൃത്തിന്‌ ഇന്റര്‍നെറ്റിലൂടേ അയച്ചുകൊടുത്തതോ, അയാളുടെ ഡിജിറ്റല്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക്‌ മറ്റ്‌ ഏതെങ്കിലും മാര്‍ഗത്തിലൂടെയോ പകര്‍ത്തികൊടുത്തേേതാ ആകാം കാരണം. ഇ-പുസ്‌തകം കംപ്യൂട്ടര്‍ സിസ്റ്റത്തിലേക്ക്‌ പകര്‍ത്തുന്ന വേളയില്‍ I Agree എന്ന ഉടമ്പടി ബട്ടണ്‍ നിങ്ങള്‍ അമര്‍ത്തിയിട്ടുണ്ടാകും. അതിലെ വ്യവസ്ഥ അനുസരിച്ച്‌ മറ്റൊരാള്‍ക്ക്‌ ഇത്‌ കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നത്‌ കുറ്റകരമാണ്‌. ഇവിടെയാണ്‌ ഇ-വായനയില്‍ സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌ട്‌വെയറിന്റെ സാധ്യത ആരായേണ്ടത്‌.

നി മറ്റൊരു ഉദാഹരണം നോക്കുക. സെക്കന്‍ഡ്‌ഹാന്‍ഡ്‌ പുസ്‌തകങ്ങളുടെ വഴിയോര വില്‌പന വായനക്കാരനെ എന്നും സന്തോഷിപ്പിക്കും. എന്നാല്‍ ഡിജിറ്റല്‍ പുസ്‌തകത്തില്‍ സെക്കന്‍ഡ്‌ ഹാന്‍സ്‌ ശൈലിയോ ഇല്ല. ചില സര്‍വകലാശാലകളില്‍ (പ്രിന്‍സ്റ്റണ്‍, ഉട്ടാ) ഇതിന്റെ ആദ്യ മാതൃകകള്‍ പരീക്ഷിച്ചുകഴിഞ്ഞു. മുഖവിലയുടെ 30 ശതമാനമൊക്കെ വിലക്കിഴിവില്‍ ഇ-പുസ്‌തകം ലഭ്യമാകും. പക്ഷെ ആറുമാസം മാത്രമേ ഈ പുസ്‌തകം ഉപകരണത്തില്‍ വായനക്കായി ലഭ്യമാവുകയുള്ളൂ അതിനുശേഷം ഡിലീറ്റ്‌ ചെയ്യപ്പെടും. അതായത്‌ പുസ്‌കതത്തിനും എക്‌സ്‌പയറി ഡേറ്റ്‌ വന്നു കഴിഞ്ഞു. ഇത്‌ മറ്റ്‌ രീതിയിലും വന്നേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്‌ ഒന്നോ രണ്ടോ വായനക്ക്‌ ശേഷം മാഞ്ഞുപോകുന്ന രീതിയൊക്കെ. ലാഭം മുന്നില്‍ കണ്ട്‌ കുത്തക സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ നിര്‍മ്മാതാക്കള്‍ പല മാതൃകകളും സ്വീകരിച്ചുവെന്നുവരാം. ആദ്യവില കേവലം പത്തുശതമാനം വരെയായാലും യഥാര്‍ത്ഥ പുസ്‌തകവിലയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോള്‍ ചെറിയവില 'വലിയവിന' തന്നെയാണെന്ന്‌ മനസിലാകും.

വായന അറിവിന്റെ ജനാധിപത്യവല്‍ക്കരണമാണ്‌ ലക്ഷ്യം വയ്‌ക്കുന്നതെങ്കില്‍ പ്രൊപ്രൈറ്ററി സോഫ്‌ട്‌വെയറിലടെയുള്ള വായന അറിവിന്റെ കുത്തകവല്‍ക്കരണമാണ്‌ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്‌. ഇനി നിങ്ങളുടെ കംപ്യൂട്ടറിലോ ഡിജിറ്റല്‍ ശൃംഖലയിലോ, പകര്‍പ്പവകാശം ലംഘിച്ച്‌ ഉത്‌പന്നങ്ങള്‍ നിങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നറിയാന്‍ ആരുടെയും അനുവാദമില്ലാതെ ഇലക്‌ട്രോണിക്‌ സര്‍ച്ചിംഗ്‌ നടത്താനും വിന്‍ഡോസ്‌ പോലെയുള്ള ഓപ്പറേറ്റിംഗ്‌ സിസ്റ്റം 'പൈറസി പോലീസിനെ' അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്‌. പകര്‍പ്പവകാശം ലംഘിച്ചാല്‍ പ്രസ്‌തുത ഫയല്‍ നിങ്ങളുടെ മുന്‍കൂര്‍ അനുമതിയോ മുന്നറിയിപ്പോ ഇല്ലാതെ നശിപ്പിച്ചേക്കാം, മറ്റ്‌ നിയമനടപടികളിലേക്കും നീങ്ങാം.

അവസരത്തിലാണ്‌ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ നീതിപൂര്‍വ്വകമായ വിതരണത്തിനായി സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ കാഴ്‌ചപ്പാടുകളെ ആശയപരമായും പ്രയോഗത്തിന്റെ തലത്തിലും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ടത്‌. പരമ്പരാഗത അറിവിന്റെ തുടര്‍ച്ചയാണ്‌ കുത്തക സോഫ്‌ട്‌വെയറുകള്‍ക്ക്‌ പോലും ജന്മം നല്‍കിയത്‌. എന്നാല്‍ ലഭ്യമായ അറിവുകളെ ഒരു പ്രത്യേക നിലയില്‍ കൂട്ടിയിണക്കിയ ശേഷം പകര്‍പ്പവകാശം എന്ന ദിവ്യായുധം ഉപയോഗിച്ച്‌ കുത്തകവല്‍ക്കരിക്കുന്നത്‌ അറിവിന്റെ സ്വാഭാവികമായ ഒഴുക്കിനേയും കാലം ചെല്ലവേ്‌ സ്വതവേ നേടിയെടുക്കുന്ന വിജ്ഞാനമികവിനെയും തടയിടുന്നതിന്‌ തുല്യമാണ്‌. ലഭ്യമായ അറിവുകള്‍ പൊതുസമൂഹത്തില്‍ ഇലക്‌ട്രോണിക്‌ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പങ്കുവയ്‌ക്കുന്നതും ഒരു കൂട്ടായ്‌മയിലടെ കൂടുതല്‍ മികവാര്‍ന്ന ഉല്‌പന്നങ്ങള്‍ അറിവായും ഉപകരണമായും സമൂഹത്തിലേക്ക്‌ തന്നെയെത്തേണ്ടതും ഒരു ജനതയുടെ നിലനില്‌പിന്റെ കൂടി പ്രശ്‌നമാണ്‌.

സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ ആശയങ്ങള്‍ ഇ-വായനയുടെ കാര്യത്തില്‍ ചില മുന്നേറ്റങ്ങള്‍ ഇതിനോടകം തന്നെ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്‌. വിക്കിപീഡിയ എന്ന സ്വതന്ത്ര സര്‍വവിജ്ഞാനകോശത്തിന്‍രെ കാര്യം തന്നെയെടുക്കുക. അറിവിന്റെ/വിവരത്തിന്റെ നിര്‍മ്മിതി വിക്കിയില്‍ സഹവര്‍ത്തിത്വത്തിലൂടെയുള്ളതാണ്‌. ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലായി തികച്ചും വികേന്ദ്രീകൃതമായ രീതിയില്‍ വിന്യസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കള്‍ ലാഭേച്ഛ കൂടാതെ നടത്തുന്ന പ്രവര്‍ത്തനമാണ്‌ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ബൃഹത്തായ വിജ്ഞാനശേഖരം നിര്‍മ്മിച്ചെടുത്തത്‌. ഇലക്‌ട്രോണിക്‌ മാധ്യമത്തിന്റെ സാധ്യതയില്ലാതിരുന്നെങ്കില്‍ ഇത്തരം ബൃഹത്തായ ഒരു വിജ്ഞാന നിര്‍മ്മിതി സങ്കല്‌പിക്കാന്‍ പോലുമാകുമായിരുന്നില്ല. ഇത്‌ നിര്‍മ്മാണത്തിന്റെ വശമാണെങ്കില്‍ ഉപയോഗത്തിന്റെ സൗകര്യം നോക്കുക. ഇ-വായനയുടെ കാര്യത്തില്‍ ലഭ്യതപോലെ തന്നെ പരമപ്രധാനമാണ്‌ ഇതിനായി മുടക്കേണ്ടിവരുന്ന തുകയുടെ വലിപ്പവും. കേവലം ഇന്റര്‍നെറ്റ്‌ ബന്ധത്തിനായുള്ള ചിലവ്‌ മാത്രമേ വിക്കിപീഡിയ ഉപയോഗിക്കാന്‍ വായനക്കാരന്‍ മുടക്കേണ്ടതുള്ളൂ. എന്നാല്‍ പ്രൊപ്രൈറ്ററി സോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ നിയമങ്ങള്‍ പിന്തുടരുന്ന എന്‍സൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്ക ഉപയോഗിക്കാന്‍ ഇന്റര്‍നെറ്റ്‌ ബന്ധത്തിനുണ്ടാകുന്ന ചിലവിന്‌ പുറമേ വരിസംഖ്യ കൂടി നല്‍കേണ്ടതുണ്ട്‌. ഇനി വരിസംഖ്യ ഒടുക്കിയാല്‍ തന്നെ പ്രസ്‌തുത ഉപയോക്താവിന്‌ മാത്രമാകും വായനാനുമതി ലഭിക്കുന്നതും. നോക്കുക ബ്രിട്ടാണിക്കയുടെ അച്ചടിച്ച പതിപ്പ്‌ വന്‍തുക കൊടുത്ത്‌ വാങ്ങിയാല്‍ തന്നെ മറ്റുള്ളവര്‍ വായിക്കുന്നതിന്‌ വിലക്കുകളില്ല. ഡിജിറ്റല്‍ മാധ്യമത്തില്‍ മറ്റുള്ളവരുടെ വായന കുറ്റകരമായ ഒളിഞ്ഞു നോട്ടമായി പരിണമിക്കുന്നു. വിക്കിപീഡിയ എന്ന വിജ്ഞാനസാഗരത്തില്‍ മലയാളത്തില്‍ പോലും പതിപ്പ്‌ കൂടുതല്‍ ലേഖനങ്ങളോടെ മുന്നോറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്‌ ഇതിന്റെ സ്വതന്ത്ര സ്വഭാവം ഒന്നുകൊണ്ടുമാത്രമാണ്‌. ബ്രിട്ടാണിക്കയുടെ മലയാളം പതിപ്പിന്‌ ചിലവേറുമെന്ന്‌ മാത്രമല്ല, ലാഭകരമല്ലാത്ത ഇത്തരം പ്രാദേശിക പതിപ്പിന്‌ ബ്രിട്ടാണിക്ക അധികൃതര്‍ തയ്യാറാകുകയുമില്ല. ഇവിടെയാണ്‌ വിജ്ഞാന നിര്‍മ്മിതിയിലും അറിവിന്റെ ജനാധിപത്യപരമായ വ്യാപനത്തിലും സ്വതന്ത്രസോഫ്‌ട്‌വെയര്‍ ആശയത്തിന്റെ അകംപൊരുള്‍ ചെറുഭാഷകള്‍ക്ക്‌ വരെ നവചൈതന്യം നല്‍കുന്നത്‌.